نسب در معنای لغوی به معنای رابطه خویشاوندی است و در اصطلاح حقوقی منظور از نسب وجود رابطه ارث بری میان فرزند و پدر و مادر است. این نوع دعوا یکی از پیچیده ترین دعاوی در حقوق است که نیازمند اخذ مشاوره از وکیل می باشد ذیلاً در مورد دعوای اثبات نسب و نفی نسب و چگونگی طرح آن صحبت می کنیم:  

دعوای اثبات نسب چگونه است؟

دعوای اثبات نسب ممکن است نسبت به مادر مطرح شود و یا نسبت به پدر. 

الف- مادر به عنوان خوانده دعوا باشد:

در فرضی که مادر به عنوان خوانده دعوا مطرح شود، اثبات دعوا راحت تر است. چون دوران بارداری و زایمان می تواند دلیلی برای اثبات ادعا باشد. 

ب- پدر به عنوان خوانده دعوا باشد:

در فرضی که پدر به عنوان خوانده دعوا باشد باید از قاعده فراش کمک گرفت. قاعده فراش در ماده 1158 قانون مدنی آمده است. این ماده چنین مقرر میدارد:

ماده 1158 قانون مدنی: «طفل متولد در زمان زوجیت ملحق به شوهر است مشروط بر اینکه از تاریخ نزدیکی تا زمان تولد کمتر از شش ماه و بیشتر از نه ماه نگذشته باشد».

قاعده فراش بدنی معنا است: الوالد للفراش و للعاهر الحجر، به این معنا طفل متولد شده ملحق به شوهر است و برای زناکار (زانی) سنگ است. 

قاعده فراش در چه جایی کاربرد دارد؟

این قاعده در جایی مطرح می شود که زن پس از جدایی از همسر دوباره ازدواج می کند، و باردار می شود. حال تکلیف فرزند به دنیا آمده چه می شود؟ متعلق به شوهر اول است و یا شوهر دوم. 

فرض اول: زن در اسفند ماه از شوهر خود جدا می شود و در فرودین ماه مجدداً ازدواج می کند. در مرداد ماه فرزندی به دنیا می آید. در این صورت چون از زمان ازدواج دوم، کم تر از 6 ماه گذشته طفل متعلق به شوهر اول است. 

فرض دوم: زن در اسفند ماه از شوهر خود جدا می شود و در فرودین ماه مجدداً ازدواج می کند. در بهمن ماه فرزندی به دنیا می آید، در اینجا طفل متعلق به شوهر دوم است، چرا که از مدت زمان جدایی از شوهر اول بیش از 10 ماه گذشته است. 

فرض سوم: زن در اسفند ماه از شوهر خود جدا شده و در فرودین ماه مجدداً ازدواج می کند. در دی ماه فرزندی به دنیا می آید. در اینجا طفل متعلق به شوهر دوم است. برای مشاهده نمونه دادخواست اثبات نسب اینجا کلیک نمایید. 

دعوای نفی نسب چگونه است؟

دعوای نفی نسب از سوی شوهر مطرح می شود به این منظور که اعلام کند طفل متولد شده متعلق به او نمی باشد. البته به موجب ماده 1162 قانون مدنی، دعوای نفی نسب باید در مهلت مقرر 2 ماهه پس از اطلاع شوهر از تولد طفل مطرح شود در غیر این صورت هیچ گونه اعتباری ندارد. 

اگر زوج در دعوای نفی نسب فوت کند، تکلیف چیست؟

چنانچه زوج قبل از طرح دعوا فوت کند، این حق برای وراث او محفوظ خواهد بود تا دعوای نفی نسب را مطرح کند. البته اگر زوج قبلاً اقرار به رابطه نسبیت کرده باشد، دیگر نمی تواند دعوای نفی نسب را مطرح کند. برای مشاهده نمونه دادخواست نفی نسب اینجا کلیک نمایید. 

مرجع صالح در رسیدگی به دعوای اثبات و نفی نسب کجاست؟

 رسیدگی به دعوای اثبات و نفی نسب در صلاحیت دادگاه خانواده خواهد بود. 

ماده 1162 قانون مدنی: « در مورد مواد قبل دعوی نفی ولد باید در مدتی که عادتاً پس از تاریخ اطلاع یافتن شوهر از تولد طفل برای امکان اقامه دعوی کافی ‌می‌باشد اقامه گردد و در هر حال دعوی مزبور پس از انقضاء دو ماه از تاریخ اطلاع یافتن شوهر از تولد طفل مسموع نخواهد بود».