توهین در قانون مجازات اسلامی

توهین در لغت به معنای به کار بردن کلمات زشت و موهن است و در اصطلاح حقوقی به معنای به کاربردن الفاظ رکیک است. این عمل در ماده 608 قانون مجازات اسلامی جرم انگاری شده است:

«توهین به افراد از قبیل فحاشی و استعمال الفاظ رکیک چنانچه موجب حد قذف نباشد به مجازات شلاق تا 74 ضربه و یا پنجاه هزار ریال تا یک میلیون ریال جزای نقدی خواهد بود». 

حد قذف به چه معنا است؟  

قذف به معنای نسبت دادن زنا یا لواط به دیگری است. ماده 245 قانون مجازات اسلامی چنین مقرر کرده است:

«قذف عبارت است از نسبت دادن زنا یا لواط به شخص دیگر هرچند مرده باشد».

اگر کسی به دیگری بگوید: «تو زنا کردی» مرتکب جرم قذف نسبت به او شده است؛ اما اگر به او بگوید: «مادرت زنا کرده است»، نسبت به مادر او مرتکب جرم قذف شده و نسبت به خود فرد مرتکب جرم توهین شده است.

 

ماده 252 قانون مجازات اسلامی در این خصوص چنین مقرر داشته است:

«کسی  که به قصد نسبت دادن زنا یا لواط به دیگری، الفاظی غیر از زنا یا لواط به  کار ببرد که صریح در انتساب زنا یا لواط به افرادی از قبیل همسر، پدر،  مادر، خواهر یا برادر مخاطب باشد، نسبت به کسی که زنا یا لواط را به او  نسبت داده است، محکوم به حد قذف و درباره مخاطب اگر به علت این انتساب اذیت  شده باشد، به مجازات توهین محکوم می گردد».

اگر کسی به دیگری بگوید: «تو مرتکب زنا شدی» و او نیز مرتکب جرم زنا شده باشد در این صورت، چنانچه فرد زناکار توبه نکند، فرد قاذف نیز مجازات نخواهد شد؛ لکن اگر فرد زناکار توبه کند فرد قاذف مجازات خواهد شد.

ماده 254 در این خصوص مقرر کرده است:

«نسبت دادن زنا یا لواط به کسی که به خاطر همان زنا یا لواط محکوم به حد شده است، قبل از توبه مقذوف، مجازات ندارد».

ممکن است فرد چند نفر را در یک جمع مورد قذف قرار دهد در این صورت هر کدام از آنها می توانند جداگانه شکایت کنند یا به صورت جمعی شکایت کنند. اگر به صورت جداگانه شکایت کنند برای هر کدام حد مستقلی جاری خواهد شد و اگر دسته جمعی شکایت کنند، تنها یک حد جاری خواهد شد.

ماده 256 قانون مجازات در این خصوص بیان کرده است:

«کسی  که چند نفر را به طور جداگانه قذف کند خواه همه آنها با هم، خواه جداگانه  شکایت کنند، در برابر قذف هر یک، حد مستقلی بر او جاری می شود». 

مجازات قذف چقدر است؟

حد قذف 80 ضربه شلاق برای قاذف خواهد بود. برای اطلاعات بیشتر در مورد قذف، مقاله توهین، قذف و افترا را بخوانید.

انواع توهین کدام است؟

توهین به دو نوع توهین ساده و توهین مشدد تقسیم می شود.

1- توهین ساده: ماده 608 قانون مجازات اسلامی در مورد توهین ساده مقرر شده است.

2- توهین مشدد: توهین مشدد دارای مصادیق مختلفی است. ماده 609 قانون مجازات اسلامی در این خصوص چنین مقرر می دارد:

«هر کس با توجه به سمت یکی از رؤسای یا معاونان رئیس جمهور یا وزراء یا یکی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی یا نمایندگان مجلس خبرگان یا اعضای شورای نگهبان یا قضات یا اعضای دیوان محاسبات یا کارکنان وزارتخانه ها و مؤسسات و شرکتهای دولتی و شهرداریها در حال انجام وظیفه یا به سبب آن توهین نماید به سه تا شش ماه حبس و یا تا 74 ضربه شلاق و یا پنجاه هزار تا یک میلیون ریال جزای نقدی محکوم می شود». 

ماده 513 قانون مجازات اسلامی در مورد ساب النبی نیز چنین مقرر کرده است:

«هر کس به مقدسات اسلام و یا هر یک از انبیاء عظام یا ائمه طاهرین (ع) یا حضرت صدیقه طاهره (س) اهانت نماید، اگر مشمول حکم ساب‌النبی باشد اعدام می‌شود و در غیر این صورت، به حبس از یک تا پنج سال محکوم خواهد شد». 

ماده 517 قانون مجازات اسلامی:

«قانون  تعزیرات مقرر می دارد: هر کس علناً نسبت به رئیس کشور خارجی یا نمایندهٔ  سیاسی آن که در قلمرو خاک ایران وارد شده است توهین نماید به یک تا سه ماه  حبس محکوم می‌شود مشروط به این که در آن کشور نیز در مورد مذکور نسبت به  ایران معامله متقابل بشود».

ماده 20 لایحه استقلال کانون وکلای دادگستری مصوب 1333 نیز مصداق دیگری از جرم توهین مشدد است:

«هر  کس نسبت به وکیل دادگستری در حین انجام وظیفه وکالتی یا به سبب آن توهین  نماید به حبس تأدیبی از پانزده روز الی سه ماه‌محکوم خواهد گردید».

ماده 20 لایحه قانونی و مربوط به استقلال کانون کارشناسان رسمی مصوب 1357 نیز در مورد توهین به کارشناسان رسمی دادگستری در حین انجام وظیفه مقرر داشته است:

«هر  کس در حین انجام وظیفه کارشناسی یا به سبب آن نسبت به کارشناس رسمی  دادگستری توهین نماید به حبس جنحه‌ای از 61 روز‌الی 3 ماه محکوم خواهد شد».

آیا توهین جرم قابل گذشت است؟

توهین و فحاشی در زمره ی جرایم قابل گذشت و مرور زمان یک ساله برای شاکی از زمان وقوع آن وجود دارد. در صورت گذشت شاکی قرار موقوفی تعقیب صادر می شود.

 

به منظور تحقق جرم توهین دو عنصر باید وجود داشته باشد:

1- توهین کننده عالم و عامد به الفاظ خود باشد؛ یعنی در حال خواب یا مستی نباشد.

2- نسبت به رکیک بودن الفاظ خود علم کامل داشته باشد.

ارکان جرم توهین چیست؟

جرم توهین شامل 3 رکن قانونی، مادی و روانی است.

رکن قانونی جرم توهین ماده 608 قانون مجازات اسلامی است و چنانچه توهین از نوع مشدد باشد بسته به اینکه کدام مصداق را در بر میگیرد مواد 609، 513و 517 قانون مجازات اسلامی و ماده 20 لایحه استقلال کانون وکلا و لایحه استقلال کارشناسان رکن قانونی جرم توهین خواهند بود. 

رکن مادی جرم توهین عبارت است از استعمال و به کار بردن الفاظ زشت و رکیک و وهن آور. 

رکن معنوی (روانی) جرم توهین عبارت است از وجود علم و عمد مرتکب نسبت به الفاظی که به کار می برد. سوء نیت خاص مرتکب در جرم توهین شرط نیست.

توهین در فضای مجازی جرم است؟

توهین ممکن است به شکل شفاهی و یا کتبی و یا الکترونیکی باشد. از این رو، توهین در فضای مجازی نیز جرم است. البته اگر در پیام رسان های  مانند تلگرم، واتساپ و اینستاگرام صورت بگیرد، اثبات آن کمی دشوار است؛ چرا که دسترسی به پیام رسان های خارجی هنوز به راحتی در ایران محقق نشده است. اما چنانچه توهین در پیام رسان های داخلی یا از طریق اس ام اس باشد به راحتی قابل اثبات خواهد بود.

برای شماهده نمونه شکوائیه توهین اینجا کلیک کنید.