یکی از موارد انحلال عقد نکاح اعم از دائم و موقت فسخ نکاح است. تفاوت فسخ نکاح با طلاق در این است که در طلاق زن می تواند مهریه خود را به طور تمام و کمال دریافت کند؛ اما در فسخ نکاح مهریه ای به زن تعلق نمی گیرد. فسخ نکاح شامل چه مواردی می شود و چگونه است؟


موارد فسخ نکاح برای زوج و زوجه متفاوت است. موارد فسخ نکاح برای زن چیست؟ به موجب ماده 1122 قانون مدنی در صورتی که مرد یکی از عیوب زیر را داشته باشد می تواند تقاضای طلاق نماید:

1- خِصاء (به کسر خ): منظور از این بیماری عیبی استکه مانع از باروری و نعوظ می شود. به مردی که از بیماری خضاء رنج می برد خصی گفته می شود.

2- عَنَن (به فتح ع و ن): عدم توانایی در نزدیکی و برخاستن آلت تناسلی در مرد را عنن می گویند و به مردی که به این مشکل دچار باشد عنین گفته می شود. البته این بیماری در صورتی برای زن حق فسخ ایجاد می کند که مرد حتی یک بار هم عمل زناشویی انجام نداده است؛ بنابراین اگر عمل نزدیکی حداقل یک بار انجام شده باشد دیگر نمی توان به بهانه این بیماری فسخ نکاح را مطرح نمود.

3- مقطوع بودن آلت تناسلی: این بیماری می تواند مادرزادی باشد یا در اثر حادثه ای به وجود آمده باشد.

اما، چه عیوبی در زن برای مرد حق فسخ نکاح را ایجاد می کند؟

1- قَرَن (به فتح ق و ر): منظور از این لغت، بیماری ای است که در فرج زن گوشت یا استخوانی روییده باشد که مانع از نزدیکی با مرد می شود. 

2- جذام

3- برص یا پیسی: یک بیماری پوستی است.

4- افضاء: منظور یکی شدن مجرای پیش و پس زن است.

5- زمین گیری

6- نابینایی از هر دو چشم

مواد 1122 و 1123 مربوط به این بیماریها است:

ماده 1122 قانون مدنی:

«عیوب زیر در مرد موجب حق فسخ برای زن خواهد بود:
1 - خصاء
2 - عنن به شرط این که ولو یک بار عمل زناشویی را انجام نداده باشد.
3 - مقطوع بودن آلت تناسلی به اندازه‌ای که قادر به عمل زناشویی نباشد».

ماده 1123 قانون مدنی:

«عیوب ذیل در زن موجب حق فسخ برای مرد خواهد بود
۱) قرن
۲) جذام
۳) برص
۴) افضاء
۵) زمین گیری
۶) نابینائی از هر دو چشم».

نکات مهم فسخ نکاح

1- این عیوب در صورتی حق فسخ برای طرف مقابل ایجاد می کند که در زمان عقد نکاح وجود داشته باشد. البته جنون و عنن اگر بعد از عقد حاصل شود برای زن ایجاد حق فسخ می نماید.

2- جنون یا دیوانگی عیب مشترک میان زن و مرد است که به شرط وجود تداوم می توانند مکاح را فسخ کنند. 

3- در صورتی که هر یک از طرفین از مرض طرف دیگر آگاه باشد دیگر حق فسخ نخواهد داشت. 

4- در صورت فسخ نکاح مهریه به زن تعلق نمی گیرد؛ مگر اینکه موجب فسخ عنن باشد که در این صورت نیمی از مهریه به زن تعلق خواهد گرفت. 

5- هر یک از زوجین که از بیماری دیگری مطلع شد باید فوراً اقدام به فسخ نماید. در صورتی که چندین ماه یا چندین سال از بیماری بگذرد دیگر امکان استفاده از حق فسخ وجود نخواهد داشت.