به موجب قانون هر زنی را که خالی از موانع برای ازدواج باشد می توان خواستگاری نمود. ماده 1034 قانون مدنی نیز در این رابطه مقرر کرده است:

«هر زنی را که خالی از موانع نکاح باشد میتوان خواستگاری نمود».

منظور از موانع خواستگاری چیست؟

موانع خواستگاری در فصل سوم از باب دوم قانون مدنی احصاء شده است که شامل موارد زیر است:

1- ممنوعیت نکاح با اقارب نسبی، رضاعی (شیری) و سببی (رابطه عروس و پدر شوهر و داماد و مادرشوهر)؛

2- ممنوعیت ازدواج با دو خواهر به طور همزمان چه از طریق نکابا دختر برادر زن ح دائم و چه موقت؛

3- ممنوعیت ازدواج با دختر برادر زن یا دختر خواهر زن (البته اگر زن اذن دهد، مشکلی ندارد)؛

4- ممنوعیت نکاح با زن شوهر یا زنی که در عده طلاق یا وفات است؛

5- ممنوعیت نکاح در حالت احرام،

6- ممنوعیت نکاح در حالت لعان (لعان حالتی است که مرد به زن نسبت زنا می دهد)،

7- ممنوعیت نکاح با زن شوهردار  یا زنی که در عده رجعیه است،

8- ممنوعیت داشتن ازدواج مرد با مادر و خواهر کسی که با او لواط کرده باشد،

9- نکاح با زنی که 3 مرتبه بین مرد و خانم جدایی حاصل شود؛ مگر اینکه خانم با دیگری ازدواج و نزدیکی نماید (محَلِل)،

10- نکاح با زنی که 9 مرتبه بین مرد و خانم جدایی حاصل شده است،

11- نکاح زن مسلمان با مرد غیرمسلمان.

 

خواستگاری چیست؟

خواستگاری صرفاً وعده ازدواج است و ایجاد رابطه زوجیت نمی کند و هر یک از طرفین هر زمان که بخواهد می تواند آنر ار به هم بزند. ماده 1035 قانون مدنی در این خصوص مقرر کرده است:

«وعده ازدواج ایجاد علقه زوجیت نمی‌‌کند اگرچه تمام یا قسمتی از مهریه که بین طرفین برای موقع ازدواج مقرر گردیده پرداخته شده ‌باشد بنابراین هر یک از زن و مرد مادام که عقد نکاح جاری نشده می‌‌تواند از وصلت امتناع کند و طرف دیگر نمی‌تواند به هیچ وجه او را مجبور به ازدواج کرده یا از جهت صرف امتناع از وصلت مطالبه خسارتی نماید».

در صورت به هم خوردن دوران نامزدی تکلیف هدایای دوران نامزدی چه خواهد بود؟

هر یک از نامزدها می تواند هدایایی را که به طرف دیگر داده مطالبه کند. حال ممکن است عین هدایا موجود نباشد. در این صورت تکلیف چیست؟

فرض کنید الف لباسی به ب به عنوان هدیه نامزدی داده است. حال لباس پاره شده است. در اینجا ب باید قیمت لباس را به الف بپردازد. البته اگر هدیه از نوعی باشد که عادتاً نگهداری نمی شود، نمی تواند قیمت آن را مطالبه کند. مثلاً فرض کنید الف به ب یک جعبه شکلات هدیه می دهد. در اینجا هدیه از نوع مصرف شدنی است و نمی توان قیمت آن را مطالبه کرد. ماده 1037 قانون مدنی مقرر کرده است:

«هر یک از نامزدها می ‌تواند در صورت بهم خوردن وصلت منظور هدایائی را که به طرف دیگر یا ابوین او برای وصلت منظور داده ‌است مطالبه کند اگر عین هدایا موجود نباشد مستحق قیمت هدایائی خواهد بود که عادتا نگاه داشته می‌شود مگر اینکه آن هدایا بدون تقصیر طرف دیگر تلف شده‌ باشد».

نکته مهم: در صورت به هم خوردن نامزدی در اثر فوت یکی از نامزدها هدایا به هیچ وجه قابل مطالبه نیست.