زنا عملی است نامشروع که در کتاب دوم قانون مجازات اسلامی- حدود، مورد جرم انگاری قرار گرفته است. در گام اول زنا را نباید با رابطه نامشروع یکی دانست. میان این دو تفاوت های بسیاری وجود دارد. زنا در دسته مجازات های از نوع حدود است؛ اما رابطه نامشروع در دسته مجازات های تعزیری است که قانون گذار در کتاب پنجم- تعزیرات به این موضوع پرداخته است.

زنا چیست؟

زنا، نزدیکی بین زن و مردی که هیچ گونه علقه زوجیتی میان آنها وجود ندارد. نزدیکی در زنا می تواند از طریق قُبُل (نزدیکی از مخرج بول زن) و یا دُبُر (نزدیکی از مخرج مقعد زن) باشد. در زنا حتما باید میزان دخول آلت تناسلی مردانه تا اندازه ختنه گاه در قُبُل یا دُبُر زن محقق شود. البته در برخی موارد ممکن است نزدیکی از روی شبهه باشد. فرض کنید الف با ب عمل لواط را انجا می دهد. می دانیم که اگر کسی با مردی عمل شنیع کند نمی تواند با خواهر او ازدواج نماید. حال در این مثال، الف با خواهر ب ازدواج می کند در حالی که از این حکم بی اطلاع بوده است. این امر نزدیکی به شبهه است و زنا محسوب نمی شود.

در فرض دیگر ممکن است الف فردی نابالغ باشد که با دیگری زنا می کند. مثلاً الف پسری 12 ساله است که با ب زنا کرده است، در اینجا هر چند زنا محقق است، اما نابالغ به مجازات تأمینی و تربیتی محکوم می شود.

ماده 221 قانون مجازات اسلامی در این خصوص مقرر داشته است: «زنا عبارت است از جماع مرد و زنی که علقه زوجیت بین آنها نبوده و از موارد وطی به شبهه نیز نباشد.

تبصره 1: جماع با دخول اندام تناسلی مرد به اندازه ختنه گاه در قُبُل یا دُبُر زن محقق می شود.

تبصره 2: هر گاه طرفین یا یکی از آنها نابالغ باشد، زنا محقق است لکن نابالغ مجازات نمی شود و حسب مورد به اقدامات تأمینی و تربیتی مقرر در کتاب اول این قانون محکوم می شود».

اقدامات تأمینی و تربیتی در ماده 88 قانون مجازات اسلامی برشمرده شده است که عبارتند از:

 ماده 88 قانون مجازات اسلامی: «درباره اطفال و نوجوانانی که مرتکب جرائم تعزیری می شوند و سن آنها در زمان ارتکاب، نه تا پانزده سال تمام شمسی است حسب مورد، دادگاه یکی از تصمیمات زیر را اتخاذ می کند:
الف- تسلیم به والدین یا اولیاء یا سرپرست قانونی با اخذ تعهد به تادیب و تربیت و مواظبت در حسن اخلاق طفل یا نوجوان
تبصره- هرگاه دادگاه مصلحت بداند می تواند حسب مورد از اشخاص مذکور در این بند تعهد به انجام اموری از قبیل موارد ذیل و اعلام نتیجه به دادگاه در مهلت مقرر را نیز اخذ نماید:
۱- معرفی طفل یا نوجوان به مددکار اجتماعی یا روانشناس و دیگر متخصصان و همکاری با آنان
۲- فرستادن طفل یا نوجوان به یک موسسه آموزشی و فرهنگی به منظور تحصیل یا حرفه آموزی
۳- اقدام لازم جهت درمان یا ترک اعتیاد طفل یا نوجوان تحت نظر پزشک
۴- جلوگیری از معاشرت و ارتباط مضر طفل یا نوجوان با اشخاص به تشخیص دادگاه
۵- جلوگیری از رفت و آمد طفل یا نوجوان به محلهای معین
ب- تسلیم به اشخاص حقیقی یا حقوقی دیگری که دادگاه به مصلحت طفل یا نوجوان بداند با الزام به انجام دستورهای مذکور دربند(الف) در صورت عدم صلاحیت والدین، اولیاء یا سرپرست قانونی طفل یا نوجوان و یا عدم دسترسی به آنها با رعایت مقررات ماده(١١٧٣)قانون مدنی
تبصره- تسلیم طفل به اشخاص واجد صلاحیت منوط به قبول آنان است.
پ- نصیحت به وسیله قاضی دادگاه
ت- اخطار و تذکر و یا اخذ تعهد کتبی به عدم تکرار جرم
ث- نگهداری در کانون اصلاح و تربیت از سه ماه تا یک سال در مورد جرائم تعزیری درجه یک تا پنج
تبصره ۱- تصمیمات مذکور در بندهای(ت) و(ث) فقط درباره اطفال و نوجوانان دوازده تا پانزده سال قابل اجراء است. اعمال مقررات بند(ث) در مورد اطفال و نوجوانانی که جرائم موجب تعزیر درجه یک تا پنج را مرتکب شدهاند، الزامی است.
تبصره ۲ - هرگاه نابالغ مرتکب یکی از جرائم موجب حد یا قصاص گردد درصورتی که از دوازده تا پانزده سال قمری داشته باشد به یکی از اقدامات مقرر در بندهای(ت)ویا(ث) محکوم می شود و در غیراین صورت یکی از اقدامات مقرر در بندهای(الف) تا (پ) این ماده در مورد آنها اتخاذ می گردد.
تبصره ۳- در مورد تصمیمات مورد اشاره در بندهای(الف) و(ب) این ماده، دادگاه اطفال و نوجوانان می تواند با توجه به تحقیقات به عمل آمده و همچنین گزارشهای مددکاران اجتماعی از وضع طفل یا نوجوان و رفتار او، هر چند بار که مصلحت طفل یا نوجوان اقتضاء کند در تصمیم خود تجدیدنظر نماید».

انواع زنا کدام است؟

زنا به دو دسته زنای مُحصِنه و زنای غیر مُحصِنه تقسیم بندی می شود. منظور از زنای محصن یا محصنه زنای مرد زن دار یا زن شوهردار یا دیگری است  و منظور از زنای غیرمحصن یا غیر محصنه، زنای مرد یا زن فاقد همسر (مجرد) است. ماده 226 قانون مجازات اسلامی احصان زن و مرد را چنین برشمرده است:

ماده 226 قانون مجازات اسلامی: «احصان در هریک از مرد و زن به نحو زیر محقق می‌شود:
الف - احصان مرد عبارت است از آنکه دارای همسر دائمی و بالغ باشد و در حالی که بالغ و عاقل بوده از طریق قُبُل با وی در حال بلوغ جماع کرده باشد و هر وقت بخواهد امکان جماع از طریق قُبُل را با وی داشته باشد.
ب - احصان زن عبارت است از آنکه دارای همسر دائمی و بالغ باشد و در حالی که بالغ و عاقل بوده، با او از طریق قُبُل جماع کرده باشد و امکان جماع از طریق قُبُل را با شوهر داشته باشد».

البته به موجب قانون مجازات اسلامی مواردی از قبیل: مسافرت، حبس، حیض (خونریزی قاعدگی)، نفاس (خونی که پس از زایمان از زن خارج می شود) و یا وجود بیماری های مقاربتی مانند ایدز و اخیراً بیماری کرونا، فرد را از حالت احصان خارج  می کند. فرض کنید الف مردی است که همسر او مبتلا به بیماری ایدز است در این حالت چنانچه الف با دیگری زنا کند، عمل او دارای مقررات زنای محصن نخواهد بود.

مجازات زنا چیست؟

مجازات زنای محصن یا محصنه رجم یا سنگسار است.

 اما در مواردی ممکن است امکان اجرای رجم فراهم نباشد که در این صورت مجازات اعدام برای زانی و زانیه در نظر گرفته می شود. در صورتی که زنا از نوع زنای غیر محصن یا محصنه باشد مجازت آن برای زانی و زانیه 100 ضربه شلاق خواهد بود. ماده 225 قانون مجازات اسلامی مقرر کرده است:

ماده 225 قانون مجازات اسلامی: «حد زنا برای زانی محصن و زانیه محصنه رجم است. درصورت عدم امکان اجرای رجم با پیشنهاد دادگاه صادرکننده حکم قطعی و موافقت رئیس قوه قضائیه چنانچه جرم با بینه ثابت شده باشد، موجب اعدام زانی محصن و زانیه محصنه است و در غیر این صورت موجب صد ضربه شلاق برای هر یک می‌باشد».

در برخی از موارد مجازات زنا حتماً و قطعاً اعدام است. این موارد عبارتند از:

  • زنا با محارم نسبی: فرض می کنید الف با عمه یا خاله خود زنا کند؛
  • زنا با زن پدر؛
  • زنای مرد غیر مسلمان با زن مسلمان؛
  • زنای به عنف و اکراه از سوی زانی.

ماده 224 قانون مجازات اسلامی در این خصوص بیان کرده است:

حد زنا در موارد زیر اعدام است:
الف- زنا با محارم نسبی
ب- زنا با زن پدر که موجب اعدام زانی است.
پ- زنای مرد غیر مسلمان با زن مسلمان که موجب اعدام زانی است.
ت- زنای به عنف یا اکراه از سوی زانی که موجب اعدام زانی است.

راه های اثبات زنا چیست؟

برای اثبات زنا سه راه وجود دارد:

1. اولین و راحت ترین راه برای اثبات زنا اقرار زانی یا زانیه است. البته اقرار در زنا دارای شرایطی است:

  • شخص باید عاقل و بالغ باشد؛
  • شخص باید با اختیار خود اقرار کرده باشد؛
  • شخص باید 4 مرتبه به عمل زنا اقرار کرده باشد؛
  • اقرار شخص عندالحاکم یا حتماً نزد قاضی صورت بگیرد.

اگر یکی از شرایط فوق نباشد، زنا اثبات نخواهد شد. چنانچه فردی کمتر از 4 بار به زنا اقرار نماید، به 31 تا 74 ضربه شلاق تعزیری محکوم خواهد شد. فرض کنید الف فردی است که زنا کرده؛ اما 3 مرتبه به زنای خود اقرار نموده است در اینجا مجازات وی 31 تا 74 ضربه شلاق خواهد بود.

2. دومین راه برای اثبات جرم زنا، استفاده از شهادت شهود است. شهادت شهود نیز در جرم زنا دارای شرایطی است:

  • 4 مرد عادل عمل نامشروع زنا را دیده باشند؛
  • 3 مرد به همراه 2 زن عمل زنا را مشاهده کرده باشند.

در واقع، قانون گذار شرایط سختی را برای اثبات جرم زنا در نظر گرفته است، علت آن این است که قانون گذار تمایل به پوشیده ماندن این دسته از جرایم داشته؛ به عبارت دیکر بنا به قاعده «ستر عیوب» قانون گذار تمایلی به اثبات و آشکار شدن این جرایم نداشته است.

3. سومین راه اثبات جرم زنا، علم قاضی است. فرض کنید مثلاً کسی از رابطه زنا عکس برداری و فیلم برداری کرده است و این امر موجب علم قاضی می شود.

سایر شرایط مربوط به زنا

  • اگر مردی همسر دائمی داشته باشد؛ ولی قبل از برقراری ارتباط با همسر خود، مرتکب زنا شود، مجازات او 100ضربه شلاق، تراشیدن موی سر و تبعید به مدت یک سال قمری است؛

ماده 229 قانون مجازت اسلامی چنین مقرر کرده است:

ماده 229 قانون مجازات اسلامی: «مردی که همسر دائم دارد، هرگاه قبل از دخول، مرتکب زنا شود حد وی صد ضربه شلاق، تراشیدن موی سر و تبعید به مدت یک سال قمری است».

  • در زنای به عنف اگر زن باکره باشد، به پرداخت ارش البکاره و مهرالمثل نیز محکوم می شود؛

ماده 231 قانون مجازات اسلامی مقرر کرده است:

ماده 231 قانون مجازات اسلامی: «در موارد زنای به عنف و در حکم آن، در صورتی که زن باکره باشد مرتکب علاوه بر مجازات مقرر به پرداخت ارش البکاره و مهرالمثل نیز محکوم می شود و درصورتی که باکره نباشد، فقط به مجازات و پرداخت مهرالمثل محکوم می گردد».

  • ارتبط نزدیکی با مرده زنا است؛ مگر اینکه مرد یا زن مرده خود زنا کند که در این صورت زنا نیست، لکن موجب 31 تا 74 ضربه شلاق خواهد بود.

ماده 222 قانون مجازات اسلامی در این باره می گوید:

ماده 222 قانون مجازات اسلامی: «جماع با میت، زنا است مگر جماع زوج با زوجه متوفای خود که زنا نیست لکن موجب سی و یک تا هفتاد وچهار ضربه شلاق تعزیری درجه شش می شود».

تفاوت زنا با رابطه مشروع چیست؟


زنا برقراری ارتباط نزدیکی از راه قُبُل یا دُبُر بین زن و مردی است که هیچ گونه رابطه محرومیت میان آنها وجود ندارد. اما رابطه نامشروع در ماده 637 قانون مجازات اسلامی بیان شده است. روابطی از قبیل بوسیدن و همبستری در صورتی که موجب زنا و برقراری رابطه جنسی نگردد، رابطه نامشروع است و در ماده 637 قانون مجازات اسلامی مجازت آن شلاق تا 99 ضربه شلاق است. برای اطلاعات بیشتر اینجا کلیک کنید.

تکلیف فرزند متولد شده از زنا چیست؟

متأسفانه اطفال متولد شده از زنا در جامعه، نگاه مثبت مردم را با خود به همراه ندارند و از برخی از حقوق محروم هستند. مثلاً یکی از شروط ارث بری حلال زاده بودن است. از این رو رابطه توارث بین ولد زنا و پدر و مادر برقرار نخواهد شد. لکن نفقه آنها بر عهده پدر است.

شکواییه زنا چگونه است؟

زنا از جمله جرایم منافی عفت است که تحقیق در آن ممنوع است. در نتیجه به جرم زنا در دادسرا رسیدگی نخواهد شد. برای مشاهده نمونه شکایت/شکواییه از جرم زنا اینجاکلیک کنید.