۰۲۱88501196 ۰۲۱88501196
تماس

سرقت

منظور از سرقت ربودن مال متعلق به دیگری است. سرقت در قانون مجازات اسلامی به دو نوع سرقت حدی و سرقت تعزیری تقسیم می شود که هر کدام دارای ویژگی های منحصر به فرد خود هستند.

منظور از سرقت حدی چیست؟

 سرقت حدی، سرقتی است که دارای یکی از شرایط زیر باشد:

سرقت در صورتی که دارای تمام شرایط زیر باشد موجب حد است:
الف- شیء مسروق شرعاً مالیت داشته باشد.
ب- مال مسروق در حرز باشد.
پ- سارق هتک حرز کند.
ت- سارق مال را از حرز خارج کند.
ث- هتک حرز و سرقت مخفیانه باشد.
ج- سارق پدر یا جد پدری صاحب مال نباشد.
چ- ارزش مال مسروق در زمان اخراج از حرز، معادل چهار و نیم نخود طلای مسکوک باشد.
ح- مال مسروق از اموال دولتی یا عمومی، وقف عام و یا وقف بر جهات عامه نباشد.
خ- سرقت در زمان قحطی صورت نگیرد.
د- صاحب مال از سارق نزد مرجع قضائی شکایت کند.
ذ- صاحب مال قبل از اثبات سرقت سارق را نبخشد.
ر- مال مسروق قبل از اثبات سرقت تحت ید مالک قرار نگیرد.
ز- مال مسروق قبل از اثبات جرم به ملکیت سارق در نیاید.
ژ- مال مسروق از اموال سرقت شده یا مغصوب نباشد.

همان طور که ملاحظه شد برای تحقق سرقت حدی شرایطی لازم است.

1- شی باید مالیت داشته باشد: به این معنا که شی از نظر عرفی یا شخصی دارای ارزش اقتصادی باشد؛ حال ممکن است شی ای عرفاً ارزش اقتصادی نداشته باشد؛ لکن در میان روبط اشخاص دارای مالیت و ارزش باشد. فرض کنید شخصی یک عکس خانوادگی دسته جمعی قدیمی را از منظر شخصی دارای ارزش می داند؛ اما از نظر عرفی چنین عکسی دارای ارزش اقتصادی نیست، بنابراین ربودن آن سرقت محوسب می شود.

2- مال سرقت شده باید در حرز باشد: منظور از حرز مکانی است که مال در آن نگهداری و حفظ می شود، مانند گاو صندوق.

3- سارق هتک حرز کند: به این معنا که سارق باید حرز را بشکند. مثلاً در گاوصندوق را بشکند یا از دیوار خانه بالا رود.

4- سارق مال را از حرز خارج کند: به این معنا که سارق باید پس از هتک حرز کردن ئ شکستن آن مال مسروقه را از حرز بر دارد.

5-  هتک حرز و سرقت مخفیانه صورت بگیرد: به این معنا که سارق دور از چشم مالک مال آن را از حرز خارج کند.

6- سارق پدر و جدپدری صاحب مال نباشد: چنانچه فردی از فرزند یا نوه خود مالی را برباید، مشمول سرقت از نوع حدی نیست.

7- ارزش مال مسروقه د زمان اخراج معادل 4.5 نخود طلاق مسکوک باشد: اگر ارزش مال در زمان سرقت کمتر  از این مقدار باشد، سرقت از نوع سرقت حدی نیست.

8- مال مسروق از اموال دولتی یا عمومی، وقف عام و یا وقف بر جهات عامه نباشد: بنابراین این نوع سرقت فقط مخصوص اموال خصوصی است.

9- سرقت در زمان قحطی صورت نگیرد.

10- صاحب مال از سارق نزد مرجع قضائی شکایت کند.

11- صاحب مال قبل از اثبات سرقت سارق را نبخشد: بنابراین اگر قبل از اینکه جرم سرقت اثبات شود، مالک، سارق را ببخشد، جرم از نوع سرقت حدی نیست.

12- مال مسروق قبل از اثبات سرقت تحت ید مالک قرار نگیرد: اگر سارق مال را تحویل مالک دهد، سرقت حدی محقق نشده است.

13- مال مسروق قبل از اثبات جرم به ملکیت سارق در نیاید: فرض کنید فرزندی مالی را پدرش به سرقت می برد و بعد پدر فوت می کند و او مالک مال می شود، در این صورت نیز سرقت حدی نیست.

14- مال مسروق از اموال سرقت شده یا مغصوب نباشد: به این معنا که اگر سارق مالی را برباید که قبلاً تحت سرقت قرار گرفته یا کسی آن مال را غصب کرده، سرقت از نوع حدی نخواهد بود.

مجازات در نظر گرفته شده برای جرم سرقت حدی

به موجب ماده 278 حد سرقت به شرح زیر است:

  • در مرتبه اول قطع 4 انگشت دست راست سارق از انتهای آن به طوریکه انگشت شست و کف دست باقی بماند؛
  • در مرتبه دوم قطع پای چپ سارق از پایین برآمدگی به نحوی که نصف قدم و مقداری از محل مسح باقی بماند؛
  • در مرتبه سوم: حبس ابد؛
  • در مرتبه چهارم اعدام است.

منظور از سرقت تعزیری چیست؟

سرقتی که هیچ کدام از ویژگی های مربوط به سرقت حدی را نداشته باشد، سرقت تعزیری است.

انواع سرقت تعزیری کدام است؟

سرقت تعزیری به دو نوع سرقت ساده و سرقت مشدد تقسیم می شود.

سرقت ساده تعزیری سرقتی است که شرایط سرقت مشدد را نداشته باشد.

سرقت تعزیری دارای ویژگی های زیر است:

هر گاه سرقت جامع شرایط حد نباشد ولی مقرون به تمام پنج شرط ذیل باشد مرتکب از پنج تا بیست سال حبس و تا (۷۴) ضربه شلاق‌محکوم می‌گردد:
1 سرقت در شب واقع شده باشد.
2 - سارقین دو نفر یا بیشتر باشند.
3 - یک یا چند نفر از آنها حامل سلاح ظاهر یا مخفی بوده باشند.
4 - از دیوار بالا رفته یا حرز را شکسته یا کلید ساختگی به کار برده یا اینکه عنوان یا لباس مستخدم دولت را اختیار کرده یا بر خلاف حقیقت خود ‌را مامور دولتی قلمداد کرده یا در جایی که محل سکنی یا مهیا برای سکنی یا توابع آن است سرقت کرده باشند.
5 - در ضمن سرقت کسی را آزار یا تهدید کرده باشند.
تبصره - منظور از سلاح مذکور در این بند موارد ذیل می باشد:
1- انواع اسلحه گرم از قبیل تفنگ و نارنجک.
2- انواع اسلحه سرد از قبیل قمه، شمشیر، کارد، چاقو و پنجه بوکس.
3- انواع اسلحه سرد جنگی مشتمل بر کاردهای سنگری متداول در نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران یا مشابه آنها و سرنیزه های قابل نصب بر روی تفنگ.
4- انواع اسلحه شکاری شامل تفنگهای ساچمه زنی، تفنگهای مخصوص بیهوش کردن جانداران و تفنگهای ویژه شکار حیوانات آبزی.

سرقت مشدد دارای شرایط زیر است:

  • سرقت مسلحانه گروهی در شب (سارقین بیش از دو نفر باشند)؛
  • سرقت با لباس مأمورین دولتی؛
  • سرقت مسلحانه؛
  • سرقت همراه با ساخت کلید و یا هر وسیله ای برای ارتکاب جرم؛
  • سرقت همراه با آزار و اذیت؛
  • سرقت تأسیسات مورد استفاده عموم؛
  • سرقت آب، برق، گاز و تلفن؛
  • سرقت از مناطق آسیب دیده مانند مناطق سیل زده و ...

مجازات سرقت مشدد در قانون مجازات با توجه به مصادیق مختلف آن که در مقاله ذکر شد متفاوت است. هنچنین جرم سرقت تعزیری جرمی غیرقابل گذشت است. برای مشاهده کانال تلگرام مؤسسه ترنم عدالت روی آیکون زیر کلیک کنید.


سوالات رایج حقوقی

اگر سرقت مقرون به آزار باشد، مجازات آن چگونه است؟

ماده 652 قانون مجازات اسلامی مقرر کرده است که در صورتی که سرقت مقرون به آزار باشد، به حبس از سه ماه تا ده سال و شلاق تا 74 ضربه محکوم می شود؛ البته ممکن است در حین سرقت جرح و صدمه ای نیز واقع می شود که در این صورت به مجازات جرح و ده سال حبس محکوم خواهد شد.

مجازات راهزنی چیست؟

راه زنان محارب محسوب می شوند و مجازات آن ها شامل موارد زیر است:

  • اعدام؛
  • به صلیب کشیدن؛
  • قطع دست و پا به خلاف؛
  • نفی بلد (تبعید). 
در صورتی که راه زن محارب شناخته نشود، مجازت او سه تا 15 سال حبس و شلاق تا 74 ضربه خواهد بود.
محارب کسی است که به قصد ارعاب و برای ترساندن مردم سلاح می کشد.  

مجازات کیف زنی و جیب بری چقدر است؟

به موجب ماده 657 هر کس مرتکب کیف زنی و جیب بری شود به حبس از یک تا 5 سال و تا 74 ضریه شلاق محکوم می شود.

ادله اثبات جرم سرقت چیست؟

  • اقرار؛
  • شهادت شهود؛
  • علم قاضی.
متأسفانه سرقت با سوگند و قسم اثبات نمی شود.

مجازات جرم خرید و فروش مال مسروقه چیست؟

در صورتی که فردی یقین داشته باشد و یا قرائن اطمینان آور مبنی بر مسروقه بودن مال داشته باشد و باز هم مال مسروقه را مورد خرید و فروش قرار دهد یا آن را نخفی کند و یا به نحوی تحصیل نماید به حبس از 6 ماه تا سه سال و تا 74 ضربه شلاق محکوم می شود.

تکرار جرم سرقت تعزیری چه حکمی دارد؟

در صورتی که فردی مرتکب تکرار جرم سرقت تعزیری شود به حداکثر مجازات مقرر ماده مربوط به سرقت محکوم می شود.

با مؤسسه حقوقی - داوری ترنم عدالت همراه باشید