۰۲۱88501196 ۰۲۱88501196
تماس

کلاهبرداری

کلاهبرداری از جمله جرایمی است که در جامعه با آن به وفور مواجه هستیم. گاه ممکن است جرم کلاهبرداری از سوی یک فرد  انجام گیرد و گاه ممکن است از سوی یک شرکت انجام شود. به منظور تحقق جرم کلاهبرداری، کلاهبردار باید با توسل به طرق متقلبانه دست به اعمال متقلبانه بزند. همچنین آنچه در جرم کلاهبرداری مهم است این است که شخص اعم از شخص حقیقی و شخص حق.قی قصد بردن مال دیگری را داشته باشد. از این رو، کلاهبرداری در دسته جرایم مقید است. عناصر جرم کلاهبرداری عبارت است از:

عنصر قانونی: عنصر قانونی جرم کلاهبرداری در ماده 1 قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشا، اختلاس و کلاهبرداری به این شکل تعریف شده است: :«هر كسی از راه حيله و تقلب مردم را به وجود شركت‌ها، تجارتخانه‌ها، كار‌خانه‌ها، مؤسسات موهوم يا به داشتن اموال و اختيارات واهي فريب دهد و به امور غير‌ واقع اميد‌وار نمايد يا از حوادث و پیش‌آمده‌ای غیرواقع بتر‌ساند و يا اسم يا عنوان مجعول اختيار كند و به يكي از وسايل مذكور يا وسايل تقلبي ديگر وجوه، اموال، اسناد، حواله‌جات، قبوض، مفاصا حساب و امثال آن‌ها تحصيل كرده و از اين راه مال ديگري را ببرد، كلاهبر‌دار محسوب و علاوه بر رد اصل مال به صاحبش، به حبس از يك تا هفت سال و پر‌داخت جزاي نقدي معادل مالي كه اخذ كرده است، محكوم مي‌شود

در صورتی که شخص مرتکب بر خلاف واقع عنوان یا سمت ماموریت از طرف سازمان‌ها یا مؤسسات دولتی یا وابسته به دولت یا شرکت‌های دولتی یا‌ شهرداری‌ها یا نهادهای انقلابی و به طور کلی قوای سه‌گانه و همچنین نیروهای مسلح و نهادها و مؤسسات مأمور به خدمت عمومی اتخاذ کرده یا اینکه ‌جرم با استفاده از تبلیغ عامه از طریق وسایل ارتباط جمعی از قبیل رادیو، تلویزیون، روزنامه و مجله یا نطق در مجامع یا انتشار آگهی چاپی یا خطی ‌صورت گرفته باشد یا مرتکب از کارکنان دولت یا مؤسسات و سازمان‌های دولتی یا وابسته به دولت یا شهرداری‌ها یا نهادهای انقلابی یا به طور کلی از ‌قوای سه‌گانه و نیز نیروهای مسلح و مأمورین به خدمت عمومی باشد، علاوه بر رد اصل مال به صاحبش، از ۲ تا ۱۰ سال و انفصال ابد از خدمات ‌دولتی و پرداخت جزای نقدی معادل مالی که اخذ کرده است، محکوم می‌شود.

‌تبصره یک: در کلیه موارد مذکور در این ماده، در صورت وجود جهات و کیفیات مخففه دادگاه می‌تواند با اعمال ضوابط مربوط به تخفیف، مجازات ‌مرتکب را فقط تا حداقل مجازات مقرر در این ماده (‌حبس) و انفصال ابد از خدمات دولتی تقلیل دهد اما نمی‌تواند به تعلیق اجرای کیفر حکم دهد.

 ‌تبصره ۲ : مجازات شروع به کلاهبرداری حسب مورد حداقل مجازات مقرر در همان مورد خواهد بود و در صورتی که نفس عمل انجام شده نیز‌ جرم باشد، شروع‌کننده به مجازات آن جرم نیز محکوم می‌شود. ‌مستخدمان دولتی علاوه بر مجازات مذکور چنانچه در مرتبه مدیرکل یا بالاتر یا همطراز آنها باشند، به انفصال دائم از خدمات دولتی و در صورتی که در‌ مراتب پایین‌تر باشند، به ۶ ماه تا سه سال انفصال موقت از خدمات دولتی محکوم می‌شوند».

عنصر مادی: توسل به مانورهای متقلبانه عنصر مادی جرم کلاهبرداری را تشکیل می دهد. از این رو، کلاهبرداری تنها با فعل مثبت انجام می شود نه با این ترک فعل.

عنصر معنوی جرم کلاهبرداری: عنصر روانی یا معنوی جرم کلاهبرداری از دو سوء نیت عام یا خاص تشکیل شده است. سوء نیت عام جرم کلاهبرداری عبارت است از: علم و عمد مرتکب یعنی کلاهبردار نسبت به ارتکاب جرم کلاهبرداری و سوء نیت خاص، یعنی قصد بردن مال توسط مرتکب. برای مشاهده کانال تلگرام مؤسسه ترنم عدالت و پیچ اینستاگرام مؤسسه روی آیکون های زیر کلیک کنید.

سؤالات متداول جرم کلاهبرداری

کلاهبرداری اینترنتی چیست؟

کلاهبرداری اینترنتی در ماده 13 قانون جرایم رایانه ای چنین در مورد آن مقرر شده است:هرکس به طور غیرمجاز از سامانه های رایانه ای یا مخابراتی با ارتکاب اعمالی از قبیل وارد کردن، تغییر، محو، ایجاد یا متوقف کردن داده‎ها یا مختل کردن سامانه، وجه یا مال یا منفعت یا خدمات یا امتیازات مالی برای خود یا دیگری تحصیل کند علاوه بر رد مال به صاحب آن به حبس از یک تا پنج سال یا جزای نقدی از بیست میلیون(۲۰.۰۰۰.۰۰۰)ریال تا یکصد میلیون (۱۰۰.۰۰۰.۰۰۰)ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.
گذشته از این، مقنن در مواد  740 و 741 قانون مجازات اسلامی مصوب 92 در قسمت جرایم رایانه ای چنین بیان نمودند:
ماده 740-هرکس به طور غیرمجاز داده های متعلق به دیگری را برباید، چنانچه عین داده ها در اختیار صاحب آن باشد، به جرای نقدی از یک میلیون (۱.۰۰۰.۰۰۰) ریال تا بیست میلیون (۲۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال و در غیر این صورت به حبس از نود و یک روز تا یک سال یا جزای نقدی از پنج میلیون ریال تا بیست میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.
ماده۷۴۱ـ هرکس به طور غیرمجاز از سامانه های رایانه ای یا مخابراتی با ارتکاب اعمالی از قبیل وارد کردن، تغییر، محو، ایجاد یا متوقف کردن داده ها یا مختل کردن سامانه، وجه یا مـال یا منفعت یا خدمات یا امتیازات مالی برای خود یا دیگری تحصیل کند علاوه بر رد مال به صاحب آن به حبس از یک تا پنج سال یا جزای نقدی از بیست میلیون ریال تا یکصد میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.

مصادیق جرم کلاهبرداری اینترنتی کدام است؟

مهمترین مصادیق جرم کلاهبرداری اینترنتی:
  • فیشینگ؛
  • حراج آنلاین؛
  • ارسال SMS؛
  • خرید محصولت به صورت آنلاین.
برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد فیشینگ و کلاهبرداری اینترنتی اینجا کلیک کنید.

جرم کلاهبرداری چند نوع است؟

جرم کلاهبرداری به دو نوع کلاهبرداری ساده و مشدد تقسیم بندی می شود:
  • کلاهبرداری ساده: جرم کلاهبرداری جرمی است که توسط کارمندان دولت، شهرداریها و مؤسسات دولتی و ... ارتکاب نیابد. همنین اگر جرم کلاهبرداری توسط رسانه های جمعی و از طریق آن ها اتفاق نیفتد، کلاهبرداری ساده خواهد بود.
  • کلاهبرداری مشدد: این نوع کلاهبرداری نقطه مقابل کلاهبرداری ساده است. چنانچه جرم کلاهبرداری توسط کارمندان دولت، شهرداریها و مؤسسات اتفاق بیفتد و  یا مرتکب در کلاهبرداری خود به رسانه های جمعی متوسل شد، جرم کلاهبرداری از نوع نشدد خواهد بود.
مجازات جرم کلاهبرداری ساده 1 تا 7 سال حبس است و در کلاهبرداری مشدد مجازات 2 تا 10 سال حبس و انفصال دائم از خدمات دولتی خواهد بود.

مجازات شروع به جرم کلاهبرداری چقدر است؟

هر گاه کلاهبردار شروع به جرم کلاهبرداری نماید؛ اما به واسطه عملی خارج از اراده اش انجام جرم کلاهبرداری معلق بماند در این صورت به حداقل مجازات محکوم خواهد شد. از این رو:
  • در مجازات کلاهبرداری ساده حداقل مجازات یک سال خواهد بود؛ و
  • در کلاهبرداری مشدد حداقل مجازات دو سال خواهد بود.

آیا در در کلاهبرداری مطالبه خسارت پس از وقوع جرم امکان پذیر است؟

در جرم کلاهبرداری، مطالبه خسارت پس از صدور حکم وجود ندارد؛ اما مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم در دادگاه حقوقی و حتی دادگاه کیفری به راحتی برای بزه دیده امکان پذیر است.