۰۲۱88501196 ۰۲۱88501196
تماس

قتل

قتل از فجیع ترین جنایت علیه اشخاص محسوب می شود و قانون گذار نیز به شدیدترین شکل ممکن با آن برخورد نموده است. چنانچه فردی از روی عمد و عدوان دیگری را به قتل برساند، مجازات قصاص در انتظار وی خواهد بود و اگر  از روی شبه عمد دیگری را به قتل برساند، مجازات وی دیه خواهد بود. همچنین اگر فردی از روی خطای محض دیگری را به قتل برساند، عاقله اش به پرداخت دیه محکوم خواهند شد. قتل عمد برای زمانی است که فرد هم قصد فعل (قصد ارتکاب جنایت) و هم قصد نتیجه (وقوع قتل و از بین رفتن نفس) واقع شده را داشته باشد. مثلا الف با تفنگ ب را به قتل می رساند.  مجازات قتل عمدقصاص است و اگر بنا به دلایلی قصاص ممکن نباشد، مجازت قاتل به موجب ماده 612 قانون مجازات اسلامی حبس از 3 تا 10 سال خواهد بود.؛ چرا که در برخی موارد ممکن است قتل عمدی اتفاق بیفتد؛ اما شاکی وجود نداشته باشد یا اگر شاکی وجود داشته از قصاص گذشت کرده باشد و یا قاتل به هر علت قصاص نشود؛ در صورتی که اقدام وی موجب اخلال در نظم و صیانت و امنیت جامعه یا بیم تجری مرتکب یا دیگران باشد، قاتل به حبس از 3 تا 10 سال محکوم می شود. قتل شبه عمد برای زمانی است که فرد قاتل قصد تحقق فعل را دارد؛ ولی قصد تحقق نتیجه را ندارد و از روی بی احتیاطی و ... ممکن است مرتکب قتل شود. فرض کنید الف پزشکی است که از روی بی احتیاطی مرتکب قتل بیمار می شود. مجازات قتل شبه عمد پرداخت دیه است. در قتل خطای محض، متأسفانه قاتل نه قصد فعل دارد و نه قصد تحقق نتیجه. فرض کنید الف خوابگرد است و در حالت خوابگردی مرتکب جنایت بر دیگری می شود و یا در نظر بگیرید فردی صغیر و یا مجنون مرتکب جنایت بر دیگری می شوند؛ در این شرایط قتل از نوع خطای محض است.در قتل خطای محض پرداخت دیه بر عهده عاقله است. در چند مورد در صورتی که قتلی واقع شود، مرتکب به قصاص و پرداخت دیه محکوم نمی شود. این موارد عبارتند از:

  • مجنی علیه مرتکب جرم حدی مستوجب سلب حیات است. مثلا الف، ب را به قتل می رساند و این در حالی است که ب مرتکب زنای محصنه شده است؛ که مجازات آن اعدام است. در اینجا الف قصاص نمی شود.
  • مجنی علیه مرتکب جرم حدی قطع عضو است. مثلا الف، دست ب را قطع می کند و این در حالی است که ب مرتکب جرم سرقت حدی شده است که مجازات آن قطع عضو است.
  • مجنی علیه مستحق قصاص نفس یا عضو است. مثلا الف، ب را به قتل رسانده است و این در حالی است که ب فرزند الف، را کشته است. در اینجا الف صاحب حق قصاص است و اگر ب را به قتل برساند قصاص نمی شود.
  • متجاوز و کسی که تجاوز او قریب الوقوع است (دفاع مشروع). فرض کنید الف در معرض تجاوز قریب الوقوع ب قرار دارد و نمی تواند از هیچ یک از مأمورین دولتی استمداد بخواهد و تمامی شرایط ماده 156 قانون مجازات اسلامی در مورد دفاع مشروع وجود داشته باشد. این شرایط عبارتند از:

الف- رفتار ارتکابی برای دفع تجاوز یا خطر ضرورت داشته باشد.

ب- دفاع مستند به قرائن معقول یا خوف عقلایی باشد.

پ-خطر و تجاوز به سبب اقدام آگاهانه یا تجاوز خود فرد و دفاع دیگری صورت نگرفته باش

ت- توسل به قوای دولتی بدون فوت وقت عملاً ممکن نباشد یا مداخله آنان در دفع تجاوز و خطر موثر واقع نشود.

در این حالت، مرتکب قصاص نخواهد شد.

  • مورد اخیر، مربوط به زمانی است که زانی و زانیه در حال زنا باشند و شوهر زانی در همان حال آن دو را ببیند و علم به تمکین زن داشته باشد که در اثر اکراه و اجبار و شرایط اضطراری مرتکب زنا نشده است.

به هر روی، قتل از جمله پیچیده ترین دعاوی در حقوق جزا است. وکلا و مشاوران مؤسسه حقوقی ترنم عدالت با شما تا احقاق حقوقتان همراه خواهندبود. این صفحه به فراخور تغییر قوانین به روز خواهد شد.همچنین میتوانید ما را در کانال تلگرام مؤسسه حقوقی ترنم عدالت دنبال کنید. برای مشاهده کانال تلگرام مؤسسه حقوقی ترنم عدالت روی آیکون زیر کلیک کنید.

قتل

قتل به چه معنا است؟

قتل در لغت به معنای از بین بردن زندگی و زوال روح است؛ اما در اصطلاح حقوقی به معنای سلب حیات کردن از دیگری است. قتل در قانون مجازات اسلامی دارای 3 نوع: قتل عمد، شبه عمد و خطای محض است که هر کدام قوانین ویژه خود را دارند. قتل از مهمترین جنایات علیه اشخاص اس که برای فرد مقتول آسیبهای آن غیر قابل اعاده خواهد بود. مقنن برای قتل عمد سنگین ترین مجازات- یعنی قصاص را در نظر گرفته است. و در سایر انواع قتل یعنی قتل شبه عمد و خطای محض دیه پرداخت میشود.  ماده 290 قانون مجازات اسلامی بیان نموده جنایت در موارد زیر عمدی است:
«جنایت در موارد زیر عمدی محسوب میشود:
الف- هرگاه مرتکب با انجام کاری قصد ایراد جنایت بر فرد یا افراد معین یا فرد یا افرادی غیرمعین از یک جمع را داشته باشد و در عمل نیز جنایت مقصود یا نظیر آن واقع شود خواه کار ارتکابی نوعا موجب وقوع آن جنایت یا نظیر آن بشود، خواه نشود.
ب- هر گاه مرتکب عمداً کاری انجام دهد که نوعاً موجب جنایت واقع شده یا نظیر آن میگردد، هر چند قصد ارتکاب آن جنایت و نظیر آن را نداشته باشد ولی آگاه و متوجه بوده که آن کار نوعاً موجب آن جنایت یا نظیر آن میشود.
پ- هرگاه مرتکب قصد ارتکاب جنایت واقع شده یا نظیر آن را نداشته و کاری را هم که انجام داده است، نسبت به افراد متعارف نوعاً موجب جنایت واقع شده یا نظیر آن نمیشود، لکن در خصوص مجنی علیه به علت بیماری، ضعف، پیری یا هر وضعیت دیگر و یا به علت وضعیت خاص مکانی یا زمانی نوعاً موجب آن جنایت یا نظیر آن میشود مشروط بر اینکه مرتکب به وضعیت نامتعارف مجنی علیه یا وضعیت خاص زمانی یا مکانی آگاه و متوجه باشد.
ت- هر گاه مرتکب قصد ایراد جنایت واقع شده یا نظیر آن را داشته باشد بدون آنکه فرد یا جمع معینی مقصود وی باشد ودر عمل نیز جنایت مقصود یا نظیر آن واقع شود، مانند آنکه در اماکن عمومی بمب گذاری کند».
مثال بند الف: شخص هم قصد فعل دارد و هم قصد تحقق نتیجه یعنی کشتن. مثلا الف به قصد کشتن ب تیری به قلب او شلیک میکند.
مثال بند ب: شخص قصد قصد فعل یعنی ایراد جنایت بر دیگری را دارد اما قصد تحقق نتیجه را ندارد. اما عمل او نوعاً باعث قتل میشود. به عنوان مثال الف، ب را از جای بلندی پرتاب میکند و این کار باعث مرگ او میشود.
مثال بند پ: در این نوع قتل حالت و وضعیت مقتول بسیار مهم است. مثلاً الف فرد پیری را محکم فشار میدهد و در اثر فشار او فوت میکند.
مثال بند ت: بمب گذاری در امان عمومی بدون آنکه فرد معینی ند نظر قاتل باشد از بارزترین مثالهای این نوع قتل عمد است.
گاه نیز ممکن است جنایت به طور شبه عمد واقع شود که قانون گذار در ماده 291 قانون مجازات اسلامی در مورد آن چنین گفته است:
«جنایت در موارد زیر شبه عمدی محسوب میشود:
الف- هر گاه مرتکب نسبت به مجنی علیه قصد رفتاری را داشته باشد لکن قصد جنایت واقع شده را نداشته یا نظیر آن را نداشته باشد و از مواردی که مشمول جنایت عمدی میگردد، نباشد.
ب- هر گاه مرتکب جهل به موضوع داشته باشد مانند آنکه جنایتی را با اعتقاد به اینکه موضوع رفتار وی شی یا حیوان یا افراد مشول ماده 302 این قانون است به مجنی علیه وارد کند سپس خلاف آن معلوم گردد.
پ- هر گاه جنایت به دلیل تقصیر مرتکب واقع شود، مشروط بر آنکه جنایت واقع شده یا نظیر آن مشمول تعریف جنایت عمدی نباشد».
مثال بند الف:  الف در حال رانندگی است که در اثر این عمل با ب تصادف میکند، و ب فوت کند. رانندگی عملی نوعاً کشنده نیست اما در اثر بی احتیاطی الف منجر به فوت شده است.
مثال بند ب: الف تصور میکند که ب یک حیوان است و تیری را به قصد شکار رها میکند اما بعداً معلوم میشود که ب لباس حیوان را پوشیده بوده است.
مثال بند پ: اعمال پزشکی معمولاً در این دسته قرار میگیرد.
در برخی موارد نیز ممکن است جنایت از نوع خطای محض واقع شود. ماده 292 قانون مجازات اسلامی بیان کرده که چه موقع جنایت از نوع خطای محض است:
«جنایت در موارد زیر خطای محض محسوب میشود:
الف- در حال خواب یا بیهوشی و مانند آن واقع شود.
ب- به وسیله صغیر یا مجنون ارتکاب یابد.
پ- جنایتی که در آن مرتکب نه قصد جنایت بر مجنی علیه را داشته باشد و نه قصد ایراد فعل واقع شده بر او را، مانند آنکه تیری را به قصد شکار رها کند و به فردی برخورد نماید».
مثال بند الف: الف خوابگرد است و در حال خوابگردی مرتکب جنایت بر روی ب میشود.
مثال بند ب: الف که کودکی 5 ساله است با هول دادن ب موجب قتل او میشود.
مثال بند پ: الف میخواد کبوتری در هوا را شکار کند اما تیر شکار او به ب اصابت میکند و او فوت میکند.
قتل، قتل عمد، قتل شبه عمد، قتل خطای محض، دیه، قصاص، خوابگری، کشتن، بمب گذاری، قتل، ترور کردن، زوال حیات، سلب حیات


انواع قتل کدام است؟

به موجب قانون مجازات اسلامی قتل به سه نوع قتل عمدی، شبه عمدی و خطای محض تقسیم بندی میشود.
قتل، قتل عمد، قتل شبه عمد، قتل خطای محض، قصاص، دیه، جنایت، مجنی علیه، جانی، قانون مجازات اسلامی

قتل عمد چیست؟

«جنایت در موارد زیر عمدی محسوب میشود:
الف- هرگاه مرتکب با انجام کاری قصد ایراد جنایت بر فرد یا افراد معین یا فرد یا افرادی غیرمعین از یک جمع را داشته باشد و در عمل نیز جنایت مقصود یا نظیر آن واقع شود خواه کار ارتکابی نوعا موجب وقوع آن جنایت یا نظیر آن بشود، خواه نشود.
ب- هر گاه مرتکب عمداً کاری انجام دهد که نوعاً موجب جنایت واقع شده یا نظیر آن میگردد، هر چند قصد ارتکاب آن جنایت و نظیر آن را نداشته باشد ولی آگاه و متوجه بوده که آن کار نوعاً موجب آن جنایت یا نظیر آن میشود.
پ- هرگاه مرتکب قصد ارتکاب جنایت واقع شده یا نظیر آن را نداشته و کاری را هم که انجام داده است، نسبت به افراد متعارف نوعاً موجب جنایت واقع شده یا نظیر آن نمیشود، لکن در خصوص مجنی علیه به علت بیماری، ضعف، پیری یا هر وضعیت دیگر و یا به علت وضعیت خاص مکانی یا زمانی نوعاً موجب آن جنایت یا نظیر آن میشود مشروط بر اینکه مرتکب به وضعیت نامتعارف مجنی علیه یا وضعیت خاص زمانی یا مکانی آگاه و متوجه باشد.
ت- هر گاه مرتکب قصد ایراد جنایت واقع شده یا نظیر آن را داشته باشد بدون آنکه فرد یا جمع معینی مقصود وی باشد ودر عمل نیز جنایت مقصود یا نظیر آن واقع شود، مانند آنکه در اماکن عمومی بمب گذاری کند». برای مشاهده نمونه شکوائیه قتل عمدی اینجا کلیک کنید. 
قتل، قتل عمد، قتل شبه عمد، قتل خطای محض، شبه عمد، عمد، خطای محض، قصاص، دیه، قانون مجازات اسلامی، جنایت، جانی، مجنی علیه

قتل شبه عمد چیست؟

قانون گذار در ماده 291 قانون مجازات اسلامی در مورد آن چنین گفته است:
«جنایت در موارد زیر شبه عمدی محسوب میشود:
الف- هر گاه مرتکب نسبت به مجنی علیه قصد رفتاری را داشته باشد لکن قصد جنایت واقع شده را نداشته یا نظیر آن را نداشته باشد و از مواردی که مشمول جنایت عمدی میگردد، نباشد.
ب- هر گاه مرتکب جهل به موضوع داشته باشد مانند آنکه جنایتی را با اعتقاد به اینکه موضوع رفتار وی شی یا حیوان یا افراد مشول ماده 302 این قانون است به مجنی علیه وارد کند سپس خلاف آن معلوم گردد.
پ- هر گاه جنایت به دلیل تقصیر مرتکب واقع شود، مشروط بر آنکه جنایت واقع شده یا نظیر آن مشمول تعریف جنایت عمدی نباشد». برای مشاهده نمونه شکوائیه قتل شبه عمد اینجا کلیک کنید.
قتل، جنایت، قتل عمد، قتل شبه عمد، قتل خطای محض، جنایت، مرتکب، مجنی علیه، جانی، عمد، شبه عمد، خطای محض

قتل خطای محض چیست؟

ماده 292 قانون مجازات اسلامی بیان کرده که چه موقع جنایت از نوع خطای محض است:
«جنایت در موارد زیر خطای محض محسوب میشود:
الف- در حال خواب یا بیهوشی و مانند آن واقع شود.
ب- به وسیله صغیر یا مجنون ارتکاب یابد.
پ- جنایتی که در آن مرتکب نه قصد جنایت بر مجنی علیه را داشته باشد و نه قصد ایراد فعل واقع شده بر او را، مانند آنکه تیری را به قصد شکار رها کند و به فردی برخورد نماید».
برای مشاهده نمونه شکوائیه قتل خطای محض اینجا کلیک کنید.
قتل، قتل عمد، قتل شبه عمد، قتل خطای محض، عمد، شبه عمد، خطای محض، جنایت، جانی، مجنی علیه، قانون مجازات اسلامی

مجازات قتل عمد چیست؟

مجازات قتل عمد قصاص قاتل است. البته ممکن است قاتل با اولیای دم مقتول نسبت به پرداخت دیه تراضی نمایند. همچنین در مواردی که قاتل ممکن است قتل عمدی اتفاق بیفتد؛ ولی شاکی نداشته باشد و یا شاکی داشته و او گذشت کرده باشد و یا به هر علت قصاص نشود در صورتی که اقدام وی موجب اخلال در نظم و صیانت و امنیت جامعه باشد یا بیم تجری دیگران برای ارتکاب جرم گردد دادگاه مرتکب را به 3 تا 10 سال حبس محکوم می کند.
قصاص، دیه، اولیای دم، قاتل، مقتول، قتل عمد، غیرعمد، شبه عمد، خطای محض، عمد، شبه عمد، خطای محض

شرایط قصاص چیست؟

شرایط قصاص نفس عبارت است از:
  • استیذان از مقام رهبری و یا نماینده او
  • انجام قصاص به شیوه های متعارف
  • ممنوعیت مثله کردن (تکه تکه کردن) قاتل
  • ممنوعیت قصاص زن حامله تا زمان وضع حمل
قصاص، اذن در قصاص، قاتل، مقتول، شرایط قصاص، قتل عمد، قتل غیرعمد، قتل شبه عمد، قتل خطای محض، عمد، شبه عمد، خطای محض

اگر قاتل پس از قصاص زنده بماند حکمش چیست؟

اگر پس از اجرای قصاص نفس، قاتل زنده بماند، حق قصاص برای ولی دم محفوظ است. بنابراین اولیای دم میتواند مجدداً قاتل را قصاص کند.
قاتل، مقتول، قصاص نفس، قتل عمد، قتل شبه عمد، قتل خطای محض، عمد، شبه عمد، خطای محض، قصاص، قصاص نفس

ولی دم به چه معنا است؟

منظور از ولی دم ورثه فردی است که کشته شده است (مقتول). البته زوج یا زوجه جزء ولی دم محسوب نمیشوند و حق قصاص ندارند. اما چنانچه به دیه تراضی نمایند، زوج یا زوجه از دیه ارث میبرند. در صورتی که فردی که صاحب حق قصاص است فوت کند در این صورت ممکن است حق قصاص به ارث برسد. به عنوان مثال فرض کنید الف فوت شده و ورثه او همسر، و دو دختر هستند. حال یکی از دختران فوت میکند. در اینجا حق قصاص به همسر ارث میرسد. اگر مرتکب قتل عمدی خود جزء ورثه باشد حق قصاص از او ساقط میشود. فرض کنید الف پدر خود را به قتل میرساند. در اینجا الف به عنوان یکی از ورثه حق قصاص و دیه ندارد. اگر بعضی از ورثه خواهان قصاص و برخی دیگر خواهان دیه و یا گذشت باشند، ورثه ای که خواهان قصاص هستند ابتدا باید در صورت گذشت سهم دیه دیگران را به قاتل و در صورتی که خواهان دیه هستند سهم دیه کسانی که خواستار دیه هستند را به خود آنها بپردازد. در صورتی که برخی از ورثه حاضر باشند و برخی دیگر غایب باشند ابتدا باید صبر کرد تا کسانی که غایب بوده اند نیز حاضر شوند در صورتی که غیبت طولانی شود مقام رهبری قائم مقام آنها خواهد شد و به جای غایبین تصمیم خواهد گرفت.در این حالت، ورثه ای که خواستار قصاص هستند باید سهم غایبان را تأمین نمایند. اگر افراد غایب برگشتند حق قصاص برای آنها همچنان محفوظ است.
قتل، قتل عمدی، قصاص، دیه، ولی دم، اولیای دم، ارث، ورثه، ولی دم، زوج، زوجه، قتل، قتل عمد، قتل شبه عمد، قتل خطای محض، غایب، غایب مفقود الاثر، حق قصاص برای غایبین، مقام رهبری

فاضل دیه چیست؟

منظور از فاضل دیه تفاوت دیه جانی و مجنی علیه است. فرض کنید الف زنی است که کشته شده است و ب قاتل اوست که مرد است. دیه زن و مرد متفاوت میباشد و دیه زن نصف دیه مرد میباشد. در این صورت اگر ورثه قاتل (الف) خواهان قصاص باشند، باید میزان نصف دیه را به قاتل پرداخت کنند و سپس قصاص نمایند.
دیه سال 99 در ماه های غیر حرام 330،000،000 تومان و در ماه های حرام 440،000،000 تومان خواهد بود.
دیه، قتل، قتل عمدی، فاضل دیه، قتل شبه عمد، قتل خطای محض، عمد، شبه عمد، خطای محض، تغلیظ دیه، ماه های حرام، ماه های غیرحرام

عاقله کیست؟

در مورد اینکه عاقله چه کسانی هستند اقوال متعددی وجود دارد:
الف- برخی بر این باورند که عاقله همان ورثه قاتل هستند.
ب- برخی معتقدند که عاقله ورثه قاتل هستند که فرض بر میباشند. به این معنا که عاقله به بستگان قاتل اطلاق میشوند که میزان سهم الارث آن ها در قرآن مشخص شده است.
اما به نظر میرسد بستگان ذکور (مرد) نسبی قاتل را عاقله میگویند. در قتل خطای محض مسئولیت پرداخت دیه بر عهده عاقله میباشد. البته عده ای از متفکران حقوق جزا مسئولیت عاقله را بر خلاف اصل شخصی بودن مجازاتها میدانند. چرا که اگر فردی مرتکب قتل شده است، خود باید مجازات آن را تحمل کند، لکن در مورد عاقله مسئولیت بر عهده ورثه قاتل قرار میگیرد.
قتل، قتل عمد، قتل شبه عمد، قتل خطای محض، خطای محض، عاقله، بستگان نسبی، بستگان ذکور، عاقله، قاتل، مقتولشخصی بودن مجازاتها

رسیدگی به قتل در صلاحیت چه دادگاهی است؟

رسیدگی به قتل عمد در صلاحیت دادگاه کیفری یک است. مجازات قتل عمد قصاص است. ماده ۶۱۲ قانون مجازات اسلامی مقرر میدارد:«هرکس مرتکب قتل عمد شود و شاکی نداشته یا شاکی داشته، ولی از قصاص گذشت کرده باشد و یا به هر علت قصاص نشود، در صورتی که اقدام وی موجب اخلال در نظم و صیانت و امنیت جامعه گردد یا بیم تجری مرتکب یا دیگران گردد دادگاه مرتکب را به حبس از ۳ تا ۱۰ سال محکوم می‌کند». در قتل شبه عمد پرداخت دیه بر عهده مرتکب است و به حبس از 1 تا 3 سال نیز محکوم میشود. رسیدگی به قتل شبه عمد در صلاحیت دادگاه کیفری 1 است. مجازات قتل خطای محض پرداخت دیه توسط عاقله است. رسیدگی به این نوع قتل در صلاحیت دادگاه کیفری 2 است. 
دادگاه کیفری 1، دادگاه کیفری 2، قتل عمد، شبه عمد، قتل خطای محض، دیه، پرداخت دیه، قصاص، گذشت، اخلال در جامعه، مجازات قتل عمد، مجازات قتل شبه عمد، مجازات قتل خطای محض